CCCT – Bài 2: Chuyện Anh Bác Sĩ Việt Nam và Hai Nghệ Nhân Thư Pháp

19243417_10155356149750883_232834453303315317_o

Lại nói chuyện anh bác sĩ Việt Nam. Sau khi sang thăm Toyota City, được vị kỹ sư Nhật khen một câu, nên đem lòng vui sướng lắm.

Từ thành phố Nagoya, anh bắt tàu điện cao tốc về lại Tokyo. Trên đường anh cứ lặp đi lặp lại trong đầu mình câu nói của thầy:
“Con hiểu được điều này thì đã giác ngộ Kai-Zen (cải tiến liên tục) rồi. Chẳng cần lên lớp học nữa. Về Việt Nam mà áp dụng đi thôi!”

Trên đường ra sân bay để về Việt Nam, anh đi xe lửa tuyến Seibu đến thăm ngôi chùa phái Thiền Tông (Zen) cổ nhất Tokyo – đó là Đền Joshinji tại quận KuhonbutsuỞ đây, anh xin nghệ nhân thư pháp Koki Sugita trẻ tuổi, viết cho mình hai chữ KAI-ZEN, theo nghệ thuật đại tự của Nhật Bản trên khổ giấy cực lớn.

– Sugita hỏi anh bác sĩ Việt Nam: “Anh xin chữ để làm gì?”

– Anh bác sĩ nghĩ bụng: “Trước đến giờ mình đi xin chữ Tết ở Văn Miếu Hà Nội, đâu có ai hỏi mình xin để làm gì đâu? Xin chữ để treo chứ làm gì.”

– Sugita nói tiếp “Thư pháp của tôi dùng để thiền định, cho người xem nhập tâm vào. Nếu anh chỉ xin chữ để mang về trang trí, thì có trả bao nhiêu tiền tôi cũng không viết đâu. Vì vậy trước khi viết tôi cần biết động cơ của anh khi xin hai chữ Kai-zen này là gì?”

– Anh bác sĩ Việt Nam tự vấn mình một hồi rồi đáp: “Tôi muốn ghi tâm lời đặn của Thầy tôi, và tự nhắc mình và đồng nghiệp thực hiện cải tiến trong bệnh viện.”

– Sugita ngồi trầm ngâm một lúc thật lâu, rồi ra kệ sách lục tìm tra cứu. Anh bác sĩ Việt Nam sốt ruột hỏi: “Anh ơi, hai chữ Kai-Zen này dễ lắm. Tôi không biết tiếng Nhật còn viết được. Anh xem sách làm gì?”

– Nghệ nhân Sugita đáp: “Có những thứ tôi tưởng tôi đã biết, nhưng muốn viết cho hoàn hảo tôi không thể làm theo thói quen, phải nghiên cứu lại từ gốc. Lát nữa anh quay lại đi.”

– Anh bác sĩ Việt Nam đi một vòng thăm quan khung cảnh ngôi đền Kuhonbutsu, những mái nhà cong vút và những cây cổ thụ đã hơn 700 năm tuổi. 🌳🌳🌳

– Một chốc sau anh quay lại thì thấy Sugita vẫn chưa bắt đầu viết chữ đại tự mà còn mày mò tập viết trên cuốn sổ tay. Anh bác sĩ nói: “Anh ơi, tôi có chuyến bay phải đón. Anh nhanh nhanh giúp tôi nhé.”

– Nghệ nhân Sugita gật đầu nhưng không ngẩng lên: “Làm lớn có thể sai lớn. Giấy to đã viết ra mà hỏng thì phí lắm. Trước khi viết chữ đại tự, tôi phải thử ở kích thước nhỏ đã.”

– Anh bác sĩ Việt Nam không biết làm sau đành ngồi uống tách trà xanh matcha chờ đợi…

– Nửa tiếng sau, Sugita mới bắt đầu viết. Nhìn cây bút lông tuy to kệch như cái chổi nhà, nhưng nét chữ lại thật uyển chuyển, anh tự nhủ: “Thật đúng là đỉnh cao. Nếu chỉ nhìn kết quả thì không hiểu hết quy trình cẩn thận từng bước. Người Nhật làm việc từ bé đến lớn cũng nâng lên thành tầm nghệ thuật.”

– Anh rút cuốn sổ tay và vội viết ra mấy chữ khẩu quyết để ghi nhớ cho mình:
“1. Trước khi khởi đầu, tự vấn động cơ.
2. Không mang thiên kiến, bắt đầu từ gốc.
3. Đừng làm vội vã, nhỏ trước lớn sau.”

Tác phẩm đã hoàn thành, anh bác sĩ Việt Nam mãn nguyện lắm. Anh thanh toán và chào nghệ nhân Sugita rồi vội vàng ra sân bay cho kịp chuyến về lại Việt Nam.🛫

Về đến bệnh viện, anh mở hội thảo chia sẻ các kiến thức 5Why, Biểu Đồ Ishikawa và Vòng Tròn PDSA với các bạn đồng nghiệp. Mọi người rất hứng khởi, vì thấy các cách thức làm cải tiến rất gần gũi với phương pháp điều trị bệnh nhân mà mình đã quen thuộc lâu nay. Có mấy dự án được lên kế hoạch và tung ngay lên trang Facebook CLB An Toàn Người Bệnh và Quản Lý Chất Lượng, nhận được hàng trăm like.

Còn bức thư pháp đại tự của Sugita, anh bác sĩ đóng khung để treo trong phòng khám bệnh của mình.

– Mấy tuần sau, có một cụ già đến khám bệnh. Hỏi thăm, và viết toa thuốc xong anh nhìn lên và thấy cụ già tập trung chăm chú vào bức thư pháp. Anh bác sĩ tự hào nói: “Cụ biết đọc tiếng Nhật à? Hai chữ ‘Cải Tiến’ này con vừa xin ở bên Tokyo về đấy.”

19424002_10155356151650883_7288951647539485120_n

– Cụ già lắc đầu nói: “Tôi không biết tiếng Nhật, nhưng đây là chữ Hán tự nên tôi cũng đọc được. Tôi có viết thư pháp nên nhìn nét chữ vừa bay bổng vừa đầy nội lực, tôi ngưỡng mộ lắm. Nhưng anh nói sai rồi. Hai chữ này là ‘Cải Thiện’ chứ không phải là ‘Cải Tiến’.”

– Anh bác sĩ Việt Nam hơi ngượng đáp: “Cụ ơi, cải thiện và cải tiến cũng gần như nhau. Đều là làm cho tốt lên.”

– “Anh hiểu một nhưng không hiểu hai.” Cụ già chặt lưỡi.

– “Xin cụ chỉ bảo.”

– “Chữ ‘Cải’ (Kai) nghĩa là thay đổi. Nó do hai chữ ‘Kỉ’ và ‘Phộc’ ghép lại mà thành. Kỉ là ‘tự mình’. Phộc là ‘đánh khẽ’. 👋Người xưa viết chữ này ý nói là ‘nếu ta muốn thay đổi thì ta phải có tính kỉ luật cao, không được dễ dãi với bản thân’.

– Anh bác sĩ tròn xoe mắt hỏi tiếp: “Thế còn chữ ‘Thiện’ (-Zen)?”

– “Chữ ‘Thiện’ bao gồm chữ ‘Dương’ ở phía trên, nghĩa là con dê. Và chữ ‘Đài’ ở phía dưới, nghĩa là cái bàn…

– “…nghĩa là bàn lẩu dê ạ?” 🍲 Anh bác sĩ nhanh nhảu tiếp lời.

– Cụ già chau mày: “Chiết tự chữ Hán, làm gì có chuyện ăn uống phàm phu tục tử thế…

…nhưng thật ra anh cũng gần đúng. Thời xưa ở bên Tàu, con dê rất là quý. Người ta chỉ làm thịt nó để dâng lên bàn thờ khi muốn cầu xin điều gì. Cho nên chữ ‘Thiện’ có hàm ý là ‘muốn có được kết quả tốt thì ta phải chấp nhận hi sinh’.

– Anh bác sĩ há hốc miệng nói: “Đội ơn cụ đã chỉ dạy. Con còn phải học nhiều lắm.” 😓

– Sau khi gặp cụ già, cả ngày hôm đó anh cứ bần thần cả người. Tối về, anh mở email ra viết thư cho vị kỹ sư người Nhật:

“Thưa Thầy,

Hôm nay con được học cách chiết tự hai chữ ‘Kai-Zen’. Con không ngờ hai chữ của Thầy, tưởng đơn giản mà thâm sâu đến vậy.

Trước đến giờ con toàn làm cải tiến bằng cách ‘giúp người khác cải tiến’. Hôm nay con mới hiểu là việc áp dụng Kai-Zen phải xuất phát từ bản thân mình trước tiên.

Con thường chỉ ra các cái sai của các bạn trong khoa, nhưng chẳng mấy khi tự kỉ luật với mình. Ví dụ như con có tổ chức phong trào vệ sinh tay, và đi giám sát đồng nghiệp, nhưng con chưa bao giờ tự đếm xem bản thân mình tuân thủ được bao nhiêu phần trăm.

Còn chuyện phải hi sinh thì con cũng chưa bao giờ nghĩ tới. Con cứ nghĩ là chuyện cải tiến thì chỉ có lợi thôi – được kết quả tốt cho khoa thì mình cũng được thăng tiến. Tuy nhiên khi mà các ý tưởng cải tiến gây ảnh hưởng đến lợi ích nhóm của con, thì con lại ‘co vòi’ lại. 🐘

Điển hình là chuyện áp dụng bảng kiểm checklist trước khi giải phẫu. Con biết nó quan trọng. Nhưng con đã quen với vị trí của mình là bác sĩ, tức là ‘trên kèo’ và có vai trò ‘chỉ đạo’ các bạn làm điều dưỡng. Thế mà khi áp dụng bảng kiểm checklist thì các bạn điều dưỡng lại đặt câu hỏi ngược lại cho bác sĩ: “Đã có dùng kháng sinh chưa? Đã có phòng chống huyết khối chưa? Đã có xác định đúng bên cần giải phẫu chưa? v.v.” Con làm đủ thì không sao, chứ hôm nào bất cẩn làm thiếu bước thì bị mất mặt với nguyên cả nhóm phẫu thuật. 😳 Vì thế, dạo gần đây con không áp dụng bảng kiểm nữa.

Tự kỉ luật và cần hi sinh thật sự là khó Thầy ạ. Nhưng từ ngày mai con sẽ cố gắng. Bắt đầu bằng việc giao cho một bạn khác trong khoa làm giám sát vệ sinh tay, và sẽ đăng kết qủa của con lên bản thông báo của cả khoa. Đồng thời con cũng sẽ bắt đầu dùng lại bảng kiểm checklist khi giải phẫu.

Hai việc này đều không dễ đâu! Khả năng cao là con sẽ bị ‘quê’ trong thời gian đầu – do chuẩn bị phẫu thuật thiếu bước, hoặc là ‘lâu lâu’ quên vệ sinh tay. Là người Nhật, nên chắc Thầy biết là thể diện rất quan trọng với người Á Đông mình. Nhất là đàn ông bác sĩ như con.

Nhưng con sẽ làm hết sức Thầy ạ. Nếu con không tự mình Kai-Zen cải thiện bản thân, thì làm sao giúp hay lãnh đạo người khác Kai-Zen cải tiến cả tổ chức được. 🤗

Cám ơn sự dạy bảo của Thầy và chúc Thầy mạnh khoẻ.

Kính Thư,
Bác Sĩ Việt Nam”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s