CCCT – Bài 1: Chuyện Anh Bác Sĩ Việt Nam và Vị Kỹ Sư Nhật Bản

19225336_10155345569775883_2869856456924153231_n

Có một anh bác sĩ Việt Nam, rất giỏi chuyên môn và tận tâm với bệnh nhân. Thấy khoa mình còn nhiều vấn đề, anh mua sách cải tiến bằng tiếng Anh tiếng Việt về tìm tòi nghiên cứu. Đọc xong thấy bao nhiêu là ý tưởng, nhưng khi mang vào thực tế áp dụng lại chưa thành công mấy. Có khi thất bại ngay từ đầu, có khi tiến bộ được vài tháng rồi lại đâu lại vào đấy.

Thế là anh quyết định sang Nhật ‘thỉnh kinh’, đến thẳng nhà máy xe hơi Toyota xem họ làm cải tiến như thế nào mà vang danh thế giới.

Từ Việt Nam, anh đáp máy bay sáu tiếng đến Tokyo, rồi đón chuyến tàu từ trường cao tốc Shinkansen hai tiếng đến thành phố Nagoya – thủ phủ sản xuất công nghiệp của Nhật. Sáng sớm hôm sau thức giấc, sau khi ăn bát cơm gạo tròn chan canh đậu tương Miso, anh cắp ô tìm đường đến Toyota City – quê hương của nhà xưởng sản xuất xe hơi lớn nhất thế giới.

19225459_10155345570675883_6671075164932056482_n

Khi đến nơi anh thấy chỉ mới 6 giờ, trời còn lờ mờ tối, mà đã thấy có vị kỹ sư lớn tuổi đang quét dọn.

– Anh tiến đến nói: “Dạ con là bác sĩ từ Việt Nam sang. Xin thầy dạy cho con phương pháp làm cải tiến.”

– Vị kỹ sư hỏi: “Con có biết ta đang làm gì không?”

– “Dạ, thầy đang dọn dẹp. Đó là chữ S thứ 3 trong công cụ 5S, tiếng Nhật gọi là ‘Seiso’ (清掃). Ở Việt Nam tụi con gọi là ‘Sạch Sẽ.” Anh bác sĩ “trả bài” rất thuộc và nghĩ bụng. “May thế, mình vừa học một lớp 5S với chị Linh Phan. Chứ không thì mất mặt trong lần ra mắt với thầy.”😅

– Vị kỹ sư hỏi tiếp: “Thế con nghĩ tại sao chúng ta lại phải làm 5S trong cải tiến?”

– “Dạ thưa thầy, trong một môi trường làm việc bề bộn, thì các vấn đề nó rất dễ trốn. Mình làm 5S để mọi thứ ngăn nắp. Nó không trốn được nữa.”

– “Đúng rồi. Tổ sư của ta, kỹ sư Taiichi Ohno, đã sáng chế ra 5S chính tại nhà máy này. Nhật Bản là một đảo quốc, sống gần biển lớn. Tổ sư Taiichi Ohno nghĩ ra 5S khi ngắm thuỷ triều dâng. Khi nước cao thì các tảng đá ngầm bị che khuất, thuyền đi vào rất nguy hiểm. Nhưng khi thuỷ triều xuống thì mọi nguy cơ phải lộ mặt ra, thuỷ thủ dễ dàng tránh.” Vị kỹ sư già vừa kể chuyện vừa nhìn xa xăm.

– Anh bác sĩ Việt Nam hỏi tiếp: “Thưa thầy, ở khoa của con, làm 5S xong con thấy được nhiều vấn đề. Ví dụ như hồi trước khoa để chai dung dịch cồn rửa tay ở nhiều chỗ khác nhau, không có cố định nên việc vệ sinh tay và giám sát vệ sinh tay cũng khó. Các bạn làm kiểm định không thể cứ chạy ra chạy vào mỗi phòng bệnh nhân để giám sát rửa tay được. Từ khi làm 5S, có chỗ dành riêng cho cho chai dung dịch cồn trước cửa phòng bệnh nhân, thì việc giám sát cũng chính xác hơn. Chỉ cần đứng đầu hành lang là con có thể quan sát được bạn nào ra vào phòng bệnh nhân mà không dùng dung dịch cồn.”

19237907_10155345573085883_6627641650138937425_o

– “Con đã làm tốt vậy, đến gặp ta làm gì?”

– Anh bác sĩ bối rối nói: “Dạ thưa thầy. Hồi trước tụi con ước chừng là mức tuân thủ vệ sinh tay là khoảng 70%. Đến khi làm 5S xong mới phát hiện ra là tỉ lệ vệ sinh tay chỉ có trên dưới 50%. Mắc cỡ nhất là bác sĩ tụi con lại thường vệ sinh tay kém hơn các bạn điều dưỡng. Con đã treo bảng hướng dẫn quy trình vệ sinh tay khắp khoa rồi. Nhưng chỉ tăng tỉ lệ vệ sinh tay đúng lên được một chút. Tháng trước, khoa của con có hai bệnh nhân tử vong do nhiễm trùng. Con nghi là do nhiễm trùng bệnh viện. ‘Tâm tư’ lắm thầy ơi.”

– Vị kỹ sư chau mày: “Con nghĩ đâu là nguyên nhân vì sao nhân viên y tế trong khoa của con không vệ sinh tay đều đặn?”

– “Dạ. Con nghĩ có nhiều lý do, thói quen, bận bịu. Có một số bạn thì chưa quan tâm về nhiễm khuẩn bệnh viện. Có các bạn sợ vệ sinh nhiều thì khô và viêm da tay. Cái này do con đoán thôi chứ cũng chưa chắc.”

– “Nếu con chưa chắc đâu là nguyên nhân gốc rễ thì tạo sao lại chọn giải pháp giáo dục bằng bảng hướng dẫn? Con đang mắc một sai lầm mà ta gọi là ‘nhảy chồm đến giải pháp’ (jump to solution).”

– Anh bác sĩ đổ mồ hôi sống lưng 😰: “Dạ con thấy các bệnh viện khác làm vậy nên con bắt chước.”

– “Con có biết câu chuyện vì sao tượng đài của thổng thống Hoa Kỳ, Washington, bị bào mòn không?” Vị kỹ sư già hỏi.

https://www.facebook.com/groups/389634957888165/permalink/689606884557636/

– “Dạ, hôm qua con mới đọc trên Facebook. Chuyện đó nhắc rằng con phải dùng biểu đồ xương cá Ishikawa và hỏi ‘vì sao’ 5 lần để đi tìm nguyên nhân gốc rễ, trước khi cho áp dụng các giải pháp. Nếu không thì sẽ không hiệu quả. Con định khi về Việt Nam sẽ họp các bạn trong khoa lại để brainstorm tìm nguyên nhân cho việc vệ sinh tay chưa đều đặn.”

– “Con đang đi đúng hướng rồi. Biểu đồ này do kỹ sư Kaoru Ishikawa, giáo sư quản lý chất lượng ở đại học Tokyo và cũng là một vị tổ sư của ta, sáng tạo ra hồi năm 82. Không bao lâu sau thì ông ấy qua đời năm 89. Là người Nhật nhưng ông ấy không thích ăn cá. Đáng buồn thay là ngày nay, tên của ông ấy luôn luôn gắn liền với bộ xương cá 🐟.” Vị kỹ sư người Nhật thở dài.

– “Thưa thầy. Một khi con tìm ra nguyên nhân rồi thì làm sao để thực hiện cải tiến ạ?” Anh bác sĩ Việt Nam hỏi tiếp.

-“Đây là công cụ cuối cùng mà ta sẽ dạy con. Nó là chìa khoá cho việc thực hiện cải tiến thành công.”

– Anh bác sĩ háo hức nói: “Dạ con đội ơn thầy.”

– “Đó là vòng tròn PDSA.”

– “Con có nghe nói qua, nhưng chưa hiểu lắm. Xin thầy chỉ giáo.”

19224889_10155345574155883_1033507047822955540_n

-“Khi con đã biết vấn đề cần giải quyết rồi, thì:
+ Bước 1 là ‘Plan’”, tức là lên kế hoạch thử nghiệm, xem các bước là gì, kết quả dự đoán ra sao.
+ Bước 2 là ‘Do’, tức là thực hiện kế hoạch đó, ghi nhận lại các vướng mắt gặp phải trong thực tế
+ Bước 3 là “Study”, tức là nghiên cứu các dữ liệu xem việc thực hiện có giải quyết được vấn đề không, so sánh nó với các dự báo
+ Bước 4 là ‘Adjust’, ta điều chỉnh lại các giả thuyết của mình, chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp, rồi chuẩn bị để làm thử nghiệm tiếp theo.”

-“Vậy khi nào thì mình cải tiến xong vậy thầy?”.

-“Chu kỳ này gọi là vòng tròn Deming. Con cần lặp đi lặp lại vòng tròn này cho đến khi vấn đề được giải quyết. Bởi vì mỗi chu kỳ là một thử nghiệm, con đừng nản khi nó bị thất bại. Thất bại là một bài học để ta làm chu kỳ sau tốt hơn.”

-Anh bác sĩ Việt Nam thắc mắc: “Thưa thầy, từ nãy đến giờ con thấy các công cụ như 5S, Biểu Đồ Xương Cá đều do tổ sư người Nhật của thầy sáng chế. Thế còn vòng tròn Deming, nghe tên Tây quá, chắc là chế ra ở Mỹ?”

-“Không phải. Kỹ sư Edwards Deming cũng là tổ sư của ta. 😎” Vị kỹ sư người Nhật nói, giọng đầy tự hào. “Ông Deming rất giỏi nhưng bọn người Mỹ không biết dùng người. Đến khi năm 1950 sau thế chiến thứ 2, ông ấy được tướng MacArthur, khi đó đang đô hộ nước Nhật, mời sang giúp làm cải tiến canh tân nền công nghiệp Nhật Bản thì ông ấy mới chế ra chu kỳ PDSA. Có lẽ ông ấy lấy cảm hứng từ triết lý chuyển động vòng tròn trong môn Aikido của Nhật Bản. Tổ sư Deming đào tạo hàng trăm kỹ sư Nhât, trong đó có Akio Morita, người sáng lập ra công ty điện tử Sony lừng danh.”

– Anh bác sĩ Việt Nam há hốc miệng nghe kể chuyện. Nhưng rồi một ý tưởng loé lên trong đầu. “Ủa thầy ơi, sao vòng tròn Deming PDSA này nghe quen quen. Hình như ngày nào con cũng dùng nó.”

– “Con dùng vòng tròn PDSA để làm gì?”

– Anh bác sĩ Việt Nam nói một mạch rất tự tin: “Để chữa bệnh ạ! Khi con gặp một bệnh nhân thì con sẽ phân tích tìm nguyên nhân gốc rễ xem nguồn căn của căn bệnh của họ là gì. Biết đươc rồi thì con sẽ làm theo 4 bước y như thầy nói:
+Bước 1: Plan: Con lên kế hoạch điều trị, thủ thuật hay thuốc thang
+Bước 2: Do: Con thực hiện điều trị hay chuyển cho các bạn điều dưỡng làm
+Bước 3: Study: Vài ngày hay vài tuần sau, con sẽ xem xét các thông số của bệnh nhân xem họ có tiến triển tốt không
+Bước 4: Adjust: Con đánh giá xem giả thuyết chẩn đoán của mình có còn đúng không, và điều chỉnh nếu cần thiết.”

– Vị kỹ sư già người Nhật vuốt râu cằm, mỉm cười rồi nói: “Cách đây 10 năm, có một người bác sĩ giống như con đến gặp ta xin học cách làm cải tiến. Ông ấy tên là James McGovern, bác sĩ trưởng của Trung Tâm Y Tế Theda Clark. Bốn năm sau thì Theda Cark trở thành tổ chức y tế áp dụng LEAN thành công và có chất lượng cao nhất nhì nước Mỹ. Khi chia tay ta ông ấy cũng có nhận xét y như là con vừa nói – người làm y tế áp dụng PDSA rất dễ, vì đó là phương pháp làm việc khoa học mà chúng tôi đã áp dụng hằng ngày rồi – chỉ là có tên gọi mới cho nó mà thôi.”

– Vị kỹ sư người Nhât nói tiếp: “Con hiểu được điều này thì đã giác ngộ Kaizen (cải tiến liên tục) rồi. Chẳng cần lên lớp học nữa. Về Việt Nam mà áp dụng thôi!”

Anh bác sĩ Việt Nam cuối đầu chào thầy của mình theo đúng phong cách Nhật Bản (chứ không phải do yêu cầu của BYT Japan😇).

Và trong buổi sáng bình minh nước Nhật ấy, anh thấy nguồn năng lượng cải tiến của đất nước Thần Thái Dương nóng hừng hực trên khuôn mặt mình. 🇯🇵

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s